مواد غذايي خشك مثل برنج، حبوبات، ادويه‌جات، مغزيجات و خشكبار از پرمصرف‌ترين خوراكي‌هاي هر خانه‌اي هستند. نگهداري درست اين مواد هم باعث صرفه‌جويي در هزينه‌ها مي‌شود و هم كيفيت و طعمشان را براي مدت طولاني‌تري حفظ مي‌كند.
واقعيت اين است كه بخش زيادي از دورريز غذايي در خانه‌ها نه به خاطر تمام شدن تاريخ مصرف، بلكه به دليل روش اشتباه نگهداري اتفاق مي‌افتد؛ يعني كپك‌زدگي، رطوبت گرفتن، بو گرفتن يا حضور آفات.

در اين مقاله، ۱۰ نكته كاملاً كاربردي و ساده را معرفي مي‌كنيم كه كمك مي‌كند مواد غذايي خشك هميشه تازه، خوش‌طعم و سالم باقي بمانند. با رعايت اين نكات، حتي مواد غذايي حساس مثل آجيل، مغزها يا ميوه‌هاي خشك، بسيار بادوام‌تر خواهند شد.

1) هميشه از ظروف درب‌دار و كاملاً هوا‌بند استفاده كنيد

اولين و مهم‌ترين نكته براي نگهداري مواد غذايي خشك، انتخاب ظروف مناسب است. ظرف بايد:

• كاملاً درب كيپ و محكم داشته باشد

• مانع ورود هوا شود

• از نفوذ رطوبت جلوگيري كند

• بو را منتقل نكند

ظروف شيشه‌اي، ظروف پلاستيكي ضخيم با درب چفت‌دار و ظروف فلزي مخصوص خشكبار بهترين انتخاب هستند.
برخلاف تصور، نگهداري در بسته‌بندي اوليه كارخانه هميشه مناسب نيست؛ چون معمولاً بعد از باز شدن، هوا به‌راحتي وارد آن مي‌شود و كيفيت خوراكي سريع‌تر افت مي‌كند.

اگر در شهري زندگي مي‌كنيد كه رطوبت بالاست، ظروف شيشه‌اي با درب سيليكوني بهترين گزينه هستند.

2) رطوبت؛ مهم‌ترين دشمن مواد غذايي خشك

تقريباً ۸۰٪ مشكلات مواد غذايي خشك به دليل رطوبت اتفاق مي‌افتد.
رطوبت باعث:

• كپك زدن

• سفت شدن

• خراب شدن طعم

• رشد باكتري و قارچ

• چسبيدن دانه‌ها به هم

مي‌شود.

براي جلوگيري از اين اتفاق‌ها:

• ظروف را قبل از استفاده كاملاً خشك كنيد

• مواد غذايي را در كابينت‌هاي دور از بخار آشپزخانه نگه داريد

• از نزديك بودن ظرف‌ها به سينك يا ماشين ظرفشويي پرهيز كنيد

حتي يك قطره آب مي‌تواند باعث خراب شدن كل ظرف برنج يا حبوبات شود؛ بنابراين هر بار كه مي‌خواهيد غذايي خشك را به ظرف اضافه كنيد، حتماً دستان‌تان هم كاملاً خشك باشد.

3) استفاده از محيط‌هاي خنك و تاريك را جدي بگيريد

گرما سرعت اكسيد شدن، خشك شدن يا بدبو شدن مواد غذايي را چند برابر مي‌كند.
اگر مي‌خواهيد مواد غذايي خشك شما:

• ديرتر خراب شوند

• طعم اوليه‌شان را حفظ كنند

• خاصيت تغذيه‌اي خود را نگه دارند

بايد آن‌ها را در جاي خنك، تاريك و دور از منابع حرارتي نگهداري كنيد.

محيط‌هاي مناسب براي نگهداري مواد غذايي خشك:

• كابينت‌هاي بالاتر از سطح زمين

• كمدهاي بسته و بدون نور

• كشوهاي دور از اجاق‌گاز

• انباري‌هاي خشك و خنك

مواد غذايي خشك را هيچ‌وقت نزديك اجاق گاز، فر يا آفتاب قرار ندهيد؛ چون گرما عمر آن‌ها را كوتاه مي‌كند.

4) قانون طلايي: مواد غذايي را در مقادير كم خريداري كنيد

خيلي از ما به‌خصوص نزديك مناسبت‌ها حجم زيادي مواد غذايي خشك مي‌خريم:
برنج زياد، خشكبار زياد، حبوبات زياد!

اما حقيقت اين است كه براي سالم ماندن مواد خشك، بهترين كار اين است كه در مقدار منطقي خريد كنيد، نه بيش از حد.

دليلش:

• هرچه حجم بيشتر باشد، احتمال خراب شدن بيشتر است

• مخلوط شدن مواد جديد و قديمي كيفيت را كم مي‌كند

• باز و بسته كردن زياد ظرف باعث ورود هوا مي‌شود

بهترين روش اين است:

به اندازه يك يا دو ماه مصرف خريد كنيد، نه بيشتر.

اين كار باعث مي‌شود هميشه مواد غذايي تازه و باكيفيت داشته باشيد.

5) از برگه‌هاي خشك‌كن و جذب‌كننده رطوبت استفاده كنيد

يكي از روش‌هاي ساده و كم‌هزينه براي جلوگيري از كپك‌زدگي و رطوبت، استفاده از:

• بسته‌هاي سيليكاژل

• برگه‌هاي ضد رطوبت مخصوص خشكبار

• نمكدان كوچك داخل كابينت

است.

مخصوصاً اگر در منطقه‌اي با رطوبت بالا زندگي مي‌كنيد، اين برگه‌ها مي‌توانند عمر مواد غذايي خشك را چند برابر كنند. براي خشكبار و مغزيجات، اين روش فوق‌العاده كاربردي است.

6) مواد غذايي خشك را روي زمين نگه نداريد

خيلي از افراد در آشپزخانه يا انباري، بسته‌هاي برنج يا مواد خشك را مستقيم روي زمين مي‌گذارند.
اين كار غلط است چون:

• رطوبت زمين به داخل بسته نفوذ مي‌كند

• احتمال ورود حشرات بالا مي‌رود

• دما نزديك زمين معمولاً بالاتر يا كمتر از حد استاندارد است

هميشه بسته‌هاي خشك را:

• روي طبقه‌ها

• در كابينت‌ها

• يا روي پالت چوبي كوچك

قرار دهيد تا از رطوبت دور باشند.

7) دشمن پنهان: آفات و حشرات ريز

مواد غذايي خشك مثل برنج، نخود، لوبيا، مغزها و ادويه‌جات، اگر درست نگهداري نشوند، خيلي سريع تبديل به محل رشد آفات مي‌شوند.

براي جلوگيري از اين مشكل:

• ظروف كاملاً مهر و موم شده استفاده كنيد

• محيط آشپزخانه را هميشه خشك نگه داريد

• مواد قديمي را با مواد جديد مخلوط نكنيد

• به محض مشاهده آفت، كل ظرف را دور بريزيد

• هر ۲ ماه يكبار كابينت‌ها را تميز و ضدعفوني كنيد

اگر در خانه حشرات ريز مثل شپشك غلات ديديد، اصلاً ريسك نكنيد!
تمام مواد نزديك آن را عوض كنيد و ظروف را با آب جوش بشوييد.

8) فريز كردن؛ تكنيكي عالي براي افزايش ماندگاري

خيلي‌ها فكر مي‌كنند فريزر فقط براي مواد غذايي تازه است؛ درحالي‌كه بسياري از مواد غذايي خشك هم در فريزر كاملاً سالم مي‌مانند:

• مغزها

• آجيل

• ادويه‌هاي گران‌قيمت

• آرد

• ميوه‌هاي خشك

• غلات كامل

فريز كردن باعث مي‌شود:

• چربي‌ها ديرتر فاسد شوند

• آفات به غذا نرسند

• بوگرفتگي از بين برود

اگر حجم زيادي مغز يا آجيل داريد، بهترين روش نگهداري طولاني مدت، فريزر است.
اين نكته مخصوصاً براي كساني كه تجربه نگهداري از آجيل در خانه را دارند، فوق‌العاده كاربردي است.

9) به تاريخ خريد و مصرف توجه كنيد

يك عادت ساده اما بسيار مفيد:

روي هر ظرف تاريخ خريد را بنويسيد.

اين كار باعث مي‌شود:

• مواد قديمي را زودتر مصرف كنيد

• مواد جديد را اشتباهي روي مواد قديمي نريزيد

• بفهميد كدام دسته قبل از خراب شدن بايد مصرف شود

اين كار را براي تمام مواد غذايي خشك مثل برنج، حبوبات، ادويه‌جات و خشكبار انجام دهيد.

10) مواد خشك را از مواد مرطوب و خوش‌بو جدا نگه داريد

مواد غذايي خشك به‌راحتي بو جذب مي‌كنند.
براي همين بايد آن‌ها را از موارد زير دور نگه داريد:

• پياز

• سير

• مواد شوينده

• ادويه‌هاي خيلي تند

• ميوه و سبزيجات مرطوب

اگر برنج كنار پياز يا سير باشد، خيلي سريع بوي نامطبوع مي‌گيرد.
خشكبار هم اگر كنار ادويه نگهداري شود، طعم و بوي اوليه‌اش تغيير مي‌كند.

بهترين كار اين است كه يك بخش مشخص در كابينت يا انباري را فقط براي مواد غذايي خشك اختصاص دهيد.

جمع‌بندي

نگهداري درست مواد غذايي خشك كار سختي نيست؛ فقط نياز به چند عادت كوچك اما مهم دارد.
با انتخاب ظرف درست، دور كردن رطوبت، توجه به محيط نگهداري و خريد در مقادير منطقي، مي‌توانيد كاري كنيد كه مواد غذايي شما هميشه تازه، خوش‌طعم و باكيفيت باقي بمانند.

اين ۱۰ نكته در كنار هم باعث مي‌شود:

• هزينه‌هاي آشپزخانه كاهش يابد

• مواد غذايي ديرتر خراب شوند

• سلامت خانواده بهتر حفظ شود

• كيفيت غذاها افزايش پيدا كند

اگر اين نكات را اجرا كنيد، خيلي سريع خواهيد ديد كه نگهداري مواد خشك چقدر راحت‌تر، كم‌هزينه‌تر و امن‌تر مي‌شود.